menu

Życie ze Schizofrenią

Jak można pomóc osobie ze schizofrenią?

Ludzie ze schizofrenią mogą uzyskać pomoc od profesjonalnych menedżerów przypadków oraz opiekunów w programach mieszkaniowych lub dziennych. Jednak członkowie rodziny zwykle są głównymi opiekunami pacjenta.

Ludzie ze schizofrenią mogą uzyskać pomoc od profesjonalnych menedżerów przypadków oraz opiekunów w programach mieszkaniowych lub dziennych.

Osoby mające schizofrenię często opierają się leczeniu. Mogą uważać, że nie potrzebują pomocy, ponieważ wierzą, że ich urojenia lub halucynacje są realne. W tych przypadkach, rodziny i przyjaciele mogą mieć konieczność podjęcia działań, aby utrzymać ich bliskiego z tą chorobą psychiczną w bezpieczeństwie. Przepisy różnią się w zależności od kraju i może być to trudne, aby zmusić osoby z zaburzeniami psychicznymi do leczenia lub hospitalizacji. Ale kiedy człowiek staje się niebezpieczny dla siebie lub dla innych, członkowie rodziny lub przyjaciele mogą być zmuszeni zadzwonić na policję, aby zabrać ich bliskiego do szpitala.

Leczenie w szpitalu. W izbie przyjęć, profesjonalista w zakresie zdrowia psychicznego oceni pacjenta ze schizofrenią i określi, czy potrzebne jest dobrowolne lub mimowolne przyjęcie pacjenta do szpitala. Aby dana osoba została skierowana do szpitala wbrew woli, specjalista musi być świadkiem psychotycznego zachowania i słyszeć, że osoba ta wyraża urojenia. Rodzina i przyjaciele mogą dostarczyć potrzebnych informacji, aby pomóc profesjonaliście od zdrowia psychicznego podjąć decyzję.

Kiedy bliska osoba opuszcza szpital. Rodzina i przyjaciele mogą pomóc ich bliskiemu w uzyskaniu właściwego leczenia i przyjmowaniu leków, kiedy pacjent jest już w domu. Jeśli pacjenci przerwą przyjmowanie leków lub przestaną chodzić na umówione wizyty do lekarza, ich objawy najprawdopodobniej powrócą. Czasami symptomy stają się ciężkie u ludzi, którzy przestają przyjmować swoje leki i rezygnują z leczenia. Jest to niebezpieczne, ponieważ mogą oni stać się niezdolni do dbania o siebie. Niektórzy ludzie kończą na ulicy lub w więzieniu, gdzie rzadko otrzymują rodzaj pomocy, jakiego potrzebują.

Rodzina i przyjaciele mogą również pomóc pacjentom w wyznaczeniu realistycznych celów i nauce funkcjonowania w świecie. Każdy krok w kierunku tych celów powinien być mały i brany pojedynczo. Pacjent będzie potrzebował w tym czasie wsparcia. Kiedy ludzie z chorobą psychiczną są pod presją i krytyką, zwykle nie powracają do zdrowia, a często ich objawy mogą się nasilić. Najlepszym sposobem, aby pomóc im iść naprzód, jest mówienie im, gdy robią coś dobrze.

Może być trudno wiedzieć, jak reagować na kogoś ze schizofrenią, kto wyraża dziwne lub wyraźnie fałszywe oświadczenia. Pamiętaj, że te przekonania lub halucynacje wydają się dla tej osoby bardzo realne. Nie pomoże powiedzenie, że są niewłaściwe lub wyimaginowane. Ale podążanie za tymi urojeniami także nie jest pomocne. Zamiast tego spokojnie powiedz, że widzisz rzeczy inaczej. Powiedz tej osobie, że uznajesz, że każdy ma prawo widzieć rzeczy na swój własny sposób. Dodatkowo ważne jest, aby rozumieć, że schizofrenia jest chorobą biologiczną. Okazywanie szacunku, wsparcia i uprzejmości, bez tolerowania niebezpiecznych lub nieodpowiednich zachowań jest najlepszym sposobem podejścia do ludzi z tym zaburzeniem.

Czy ludzie ze schizofrenią są agresywni?

Ludzie mający schizofrenię zwykle nie są agresywni. W rzeczywistości najbardziej brutalne przestępstwa nie są popełniane przez ludzi z tym zaburzeniem psychicznym.1 Jednak niektóre objawy, takie jak urojenia prześladowcze, są związane z przemocą. Nadużywanie substancji może również zwiększać szanse, że człowiek stanie się agresywny.2 Jeśli osoba cierpiąca na schorzenie staje się agresywna, przemoc jest zwykle kierowana na członków rodziny i zazwyczaj odbywa się w domu.

Ludzie mający schizofrenię zwykle nie są agresywni.

Ryzyko przemocy wśród ludzi cierpiących na schizofrenię jest niskie. Jednak osoby z tą chorobą próbują popełnić samobójstwo znacznie częściej niż inni. Około 10 procent (zwłaszcza młodzi dorośli mężczyźni) umiera przez samobójstwo.3,4 Trudno jest przewidzieć, którzy ludzie ze schizofrenią mają skłonności samobójcze. Jeśli znasz kogoś, kto mówi o samobójstwie lub próbuje je popełnić, pomóż mu jak najszybciej znaleźć profesjonalną pomoc.

Co z nadużywaniem substancji?

Niektórzy ludzie, którzy nadużywają narkotyków, wykazują objawy podobne do tych w schizofrenii. Dlatego osoby cierpiące na to zaburzenie mogą być mylone z ludźmi, którzy znajdują się pod wpływem narkotyków. Większość badaczy nie wierzy, że nadużywanie substancji powoduje schizofrenię. Jednak ludzie cierpiący na to schorzenie mają znacznie większe prawdopodobieństwo nadużywania środków odurzających lub alkoholu, niż populacja ogólna.5

Nadużywanie substancji może zmniejszać skuteczność leczenia schorzenia. Niektóre narkotyki, w tym marihuana i stymulanty, takie jak amfetamina czy kokaina, mogą pogarszać objawy tej choroby psychicznej. W rzeczywistości badania odkrywają wzrastającą liczbę dowodów na związek między marihuaną a symptomami schizofrenii.6,7 Ponadto ludzie, którzy nadużywają narkotyków, mają mniejsze prawdopodobieństwo, aby przestrzegać ich planu leczenia.

Schizofrenia a palenie tytoniu

Uzależnienie od nikotyny jest najczęstszą formą nadużywania substancji u ludzi ze schizofrenią. Są oni uzależnieni od nikotyny trzykrotnie częściej od generalnej populacji (75 - 90 procent, a 25 - 30 procent).8

Związek pomiędzy paleniem papierosów a schizofrenią jest złożony. Osoby cierpiące na to zaburzenie psychiczne wydają się mieć popęd do palenia, a naukowcy badają, czy istnieje biologiczna podstawa dla tej potrzeby. Kilka badań wykazało, że poza znanymi zagrożeniami dla zdrowia wynikających z palenia, może ono zmniejszać skuteczność leków przeciwpsychotycznych.

Rzucenie palenia może być dla schizofreników bardzo trudne, ponieważ odstawienie nikotyny może przez pewien czas powodować zaostrzenie ich objawów psychotycznych. Strategie rzucania palenia, które zawierają metody zastępcze dla nikotyny, mogą być dla pacjentów łatwiejsze do prowadzenia. Lekarze, którzy zajmują się ludźmi ze schizofrenią, powinni dokładnie obserwować reakcje swoich pacjentów na leki przeciwpsychotyczne, jeśli pacjent decyduje się na rozpoczęcie lub rzucenie palenia.

Jaka jest perspektywa na przyszłość?

Perspektywa dla osób ze schizofrenią wciąż się poprawia. Chociaż nie ma lekarstwa, dostępne są działające sposoby leczenia. Stan wielu osób z tym zaburzeniem psychotycznym poprawia się na tyle, aby prowadzić niezależne, satysfakcjonujące życie.

Dalsze badania oraz zrozumienie genetyki, neurobiologii i nauki o zachowaniu pomogą naukowcom i pracownikom służby zdrowia zrozumieć przyczyny choroby oraz to, jak można jej przewidywać i zapobiegać. Praca ta pomoże ekspertom opracować lepsze metody leczenia, aby pomagać ludziom ze schizofrenią w osiąganiu ich pełnego potencjału. Rodziny i jednostki żyjące ze schorzeniem są zachęcane do brania udziału w testach klinicznych.


  1. Walsh E, Buchanan A, Fahy T. Violence and schizophrenia: examining the evidence. British Journal of Psychiatry. 2002 Jun;180:490-495. 

  2. Swanson JW, Swartz MS, Van Dorn RA, Elbogen E, Wager HR, Rosenheck RA, Stroup S, McEvoy JP, Lieberman JA. A national study of violent behavior in persons with schizophrenia. Archives of General Psychiatry. 2006 May;63(5):490-499. 

  3. Meltzer HY, Alphs L, Green AI, Altamura AC, Anand R, Bertoldi A, Bourgeois M, Chouinard G, Islam MZ, Kane J, Krishnan R, Lindenmayer JP, Potkin S, International Suicide Prevention Trial Study Group. Clozapine treatment for suicidality in schizophrenia: International Suicide Prevention Trial (InterSePT). Archives of General Psychiatry. 2003 Jan;60(1):82-91. 

  4. Meltzer HY and Baldessarini RJ. Reducing the risk for suicide in schizophrenia and affective disorders. Journal of Clinical Psychiatry. 2003 Sep;64(9):1122-1129. 

  5. Blanchard JJ, Brown SA, Horan WP, Sherwood AR. Substance use disorders in schizophrenia: Reviews, integration and a proposed model. Clinical Psychological Review. 2000;20:207-234. 

  6. Zullino DF, Waber L, Khazaal Y. Cannabis and the course of schizophrenia. American Journal of Psychiatry. 2008;165(10):1357-1358. 

  7. Muller-Vahl KR and Emrich HM. Cannabis and schizophrenia: towards a cannabinoid hypothesis of schizophrenia. Expert Review of Neurotherapeutics. 2008;8(7):1037-1048. 

  8. Jones RT and Benowitz NL. Therapeutics for Nicotine Addiction. In Davis KL, Charney D, Coyle JT & Nemeroff C (Eds.), Neuropsychopharmacology: The Fifth Generation of Progress (pp1533-1544). 2002. Nashville, TN:American College of Neuropsychopharmacology.