menu

Przyczyny i Objawy Osobowości Borderline

Jakie są przyczyny osobowości borderline?

Badania na temat możliwych przyczyn i czynników ryzyka zaburzenia osobowości typu borderline są jeszcze w bardzo wczesnym etapie. Jednak naukowcy generalnie zgadzają się, że zaangażowane są prawdopodobnie czynniki genetyczne i środowiskowe.

Testy nad bliźniętami cierpiącymi na BPD sugerują, że choroba jest silnie dziedziczna.1,2 Kolejne badanie pokazuje, że człowiek może odziedziczyć swój temperament i specyficzne cechy osobowości, w szczególności impulsywność i agresję.3 Naukowcy badają geny, które pomagają regulować emocje i kontrolę impulsów, w celu odnalezienia ewentualnych powiązań ze schorzeniem.4

Czynniki społeczne lub kulturowe mogą zwiększać ryzyko osobowości borderline. Na przykład będąc częścią społeczności lub kultury, w której niestabilne relacje rodzinne są powszechne, dana osoba może mieć zwiększone ryzyko tego zaburzenia psychicznego.5 Impulsywność, kiepski osąd odnośnie wyborów w życiu i inne konsekwencje BPD, mogą prowadzić ludzi do ryzykownych sytuacji. Dorośli z pogranicznym zaburzeniem osobowości mają znacząco większe prawdopodobieństwo, że będą ofiarami przemocy, w tym gwałtu i innych przestępstw.

Jakie są objawy osobowości borderline?

Borderline 3

Według DSM-IV-TR, aby zostać zdiagnozowanym z zaburzeniem osobowości typu borderline, pacjent musi wykazywać trwały wzorzec zachowania, który zawiera co najmniej pięć z następujących objawów:

  • Skrajne reakcje na porzucenie (prawdziwe lub postrzegane przez osobę chorą), w tym panika, depresja, gniew czy szalone zachowania
  • Wzór intensywnych i burzliwych relacji z rodziną, przyjaciółmi i bliskimi, często przechodzących od skrajnej bliskości i miłości (idealizacja) do skrajnej złości lub nienawiści (dewaluacja)
  • Zniekształcone i niestabilne poczucie osobowości lub obraz samego siebie, z którego mogą wynikać nagłe zmiany uczuć, opinii, wartości czy planów i celów na przyszłość (takich jak wybór szkoły czy zawodu)
  • Impulsywne i często niebezpieczne zachowania, takie jak szał wydawania pieniędzy, niebezpieczny seks, nadużywanie substancji, lekkomyślne prowadzenie pojazdu i obżarstwo
  • Powtarzające się zachowania lub groźby samobójcze, a także zachowania samouszkadzające, takie jak cięcie się
  • Epizody intensywnych i bardzo zmiennych nastrojów, trwających od kilku godzin do kilku dni
  • Chroniczne uczucia pustki lub nudy
  • Nieodpowiedni, intensywny gniew lub trudności z kontrolą gniewu
  • Posiadanie związanych ze stresem myśli paranoicznych lub ciężkich symptomów dysocjacyjnych, takich jak uczucie odcięcia od siebie, obserwowania siebie z zewnątrz ciała lub utraty kontaktu z rzeczywistością.

Pozornie przyziemne zdarzenia mogą wywołać objawy osobowości borderline. Na przykład osoby z BPD mogą czuć złość i rozpacz przez niewielkie separacje - takie jak wakacje, podróże służbowe lub nagłe zmiany planów - od ludzi, z którymi czują się blisko. Testy pokazują, że osoby z pogranicznym zaburzeniem osobowości mogą zobaczyć gniew w neutralnej emocjonalnie twarzy7 i mieć silniejszą reakcję na słowa o negatywnych znaczeniach, niż ludzie, którzy nie mają tego zaburzenia psychicznego.8

Samobójstwo i samookaleczanie

Samodestrukcyjne zachowania obejmują samobójstwa i próby samobójcze, a także zachowania samookaleczające, opisane poniżej. Nawet 80 procent osób z pogranicznym zaburzeniem osobowości ma zachowania samobójcze,9 a około 4 - 9 procent popełnia samobójstwo.6,9

Samobójstwo jest jednym z najbardziej tragicznych wyników jakiejkolwiek choroby psychicznej. Niektóre metody leczenia mogą przyczynić się do zmniejszenia zachowań samobójczych u pacjentów z osobowością chwiejną emocjonalnie typu borderline. Na przykład jedno z badań wykazało, że dialektyczna terapia behawioralna (DBT) zmniejszyła próby odebrania sobie życia u kobiet o połowę, w porównaniu z innymi rodzajami psychoterapii. DBT zredukowała także korzystanie z izby przyjęć i hospitalizacji oraz zachowała więcej uczestniczek w terapii, w porównaniu do innych sposobów podejścia do leczenia.9

W przeciwieństwie do prób samobójczych, samookaleczanie nie wynika z chęci śmierci. Jednak w niektórych przypadkach może stanowić zagrożenie dla życia. Zachowania samookaleczające związane z osobowością borderline obejmują cięcie się, parzenie, bicie, uderzanie głową, ciągnięcie za włosy i inne szkodliwe czynności. Osoby z BPD mogą samookaleczać się, aby pomóc regulować swoje emocje, ukarać siebie lub wyrazić swój ból.10 Nie zawsze postrzegają te zachowania jako szkodliwe.


  1. Torgersen S, Lygren S, Oien PA, Skre I, Onstad S, Edvardsen J, Tambs K, Kringlen E. A twin study of personality disorders. Compr Psychiatry. 2000 Nov–Dec;41(6):416–25. 

  2. Coolidge FL, Thede LL, Jang KL. Heritability of personality disorders in childhood: a preliminary investigation. J Pers Disord. 2001 Feb;15(1):33–40. 

  3. Lynam DR, Widiger TA. Using the five-factor model to represent the DSM-IV personality disorders: an expert consensus approach. J Abnorm Psychol. 2001 Aug;110(3):401–12. 

  4. Lis E, Greenfield B, Henry M, Guile JM, Dougherty G. Neuroimaging and genetics of borderline personality disorder: a review. J Psychiatry Neurosci. 2007 May;32(3):162–73. 

  5. Gunderson JG. A BPD Brief: An Introduction to Borderline Personality Disorder: Diagnosis, Origins, Course, and Treatment. (ed)^(eds). http://www.borderlinepersonalitydisorder.com/documents/A%20BPD%20BRIEF%20revised%202006%20WORD%20version%20--%20Jun%2006.pdf . Accessed on July 30, 2007. 

  6. Zanarini MC, Frankenburg FR, Hennen J, Reich DB, Silk KR. The McLean Study of Adult Development (MSAD): overview and implications of the first six years of prospective follow-up. J Personal Disord. 2005 Oct;19(5):505–23. 

  7. Meyer B, Pilkonis PA, Beevers CG. What's in a (neutral) face? Personality disorders, attachment styles, and the appraisal of ambiguous social cues. J Pers Disord. 2004 Aug;18(4):320–36. 

  8. Hazlett EA, Speiser LJ, Goodman M, Roy M, Carrizal M, Wynn JK, Williams WC, Romero M, Minzenberg MJ, Siever LJ, New AS. Exaggerated affect-modulated startle during unpleasant stimuli in borderline personality disorder. Biol Psychiatry. 2007 Aug 1;62(3):250–5. 

  9. Linehan MM, Comtois KA, Murray AM, Brown MZ, Gallop RJ, Heard HL, Korslund KE, Tutek DA, Reynolds SK, Lindenboim N. Two-year randomized controlled trial and follow-up of dialectical behavior therapy vs therapy by experts for suicidal behaviors and borderline personality disorder. Arch Gen Psychiatry. 2006 Jul;63(7):757–66. 

  10. Kleindienst N, Bohus M, Ludascher P, Limberger MF, Kuenkele K, Ebner-Priemer UW, Chapman AL, Reicherzer M, Stieglitz RD, Schmahl C. Motives for nonsuicidal self-injury among women with borderline personality disorder. J Nerv Ment Dis. 2008 Mar;196(3):230–6.