menu

Objawy Autyzmu

Objawy zaburzeń spektrum autystycznego (ASD) różnią się od jednego dziecka do następnego, lecz na ogół mieszczą się one w trzech obszarach:

  • Upośledzenie społeczne
  • Trudności w komunikacji
  • Powtarzalne i stereotypowe zachowania.

Dzieci z autyzmem nie podążają za typowymi wzorcami, kiedy rozwijają umiejętności społeczne i komunikacyjne. Rodzice są zazwyczaj pierwszymi osobami, które zauważają niezwykłe zachowania u ich dziecka. Często pewne zachowania stają się bardziej widoczne przy porównaniu dzieci z ich rówieśnikami.

W niektórych przypadkach dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu mogą wydawać się inne bardzo wcześnie w ich rozwoju. Nawet przed ich pierwszymi urodzinami niektóre dzieci stają się nadmiernie skoncentrowane na określonych obiektach, rzadko utrzymują kontakt wzrokowy oraz nie angażują się w typowe zabawy obejmujące interakcję i gaworzenie z rodzicami. Inne dzieci mogą rozwijać się normalnie aż do drugiego, a nawet trzeciego roku życia, ale potem zaczynają tracić zainteresowanie innymi i stają się ciche, wycofane lub obojętne na sygnały społeczne. Utrata lub odwrócenie normalnego rozwoju nazywa się regresją i występuje u niektórych dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu.1

Żadna dwójka dzieci nie wykazuje dokładnie tych samych rodzajów i nasilenia objawów autyzmu. W rzeczywistości wiele normalnie rozwijających się dzieci od czasu do czasu wykazuje niektóre zachowania typowe dla ASD. Jednakże jeśli zauważysz u dziecka kilka związanych z zaburzeniami ze spektrum autystycznego objawów, poddaj je badaniu i ocenie przez pracownika służby zdrowia doświadczonego w tym schorzeniu.

Upośledzenie społeczne

Większość osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu ma kłopoty z angażowaniem się w codzienne interakcje społeczne. Według DSM-IV-TR, niektóre dzieci z ASD mogą:

  • Rzadko utrzymywać kontakt wzrokowy
  • Mieć tendencję, aby mniej patrzyć i słuchać ludzi w ich otoczeniu lub nie reagować na innych ludzi
  • Nie starać się ochoczo dzielić swoją radością z zabawek lub aktywności, przez wskazywanie lub pokazywanie rzeczy innym
  • Niezwykle reagować, gdy inni okazują nieszczęście, cierpienie lub przywiązanie.

Niedawne badania sugerują, że osoby z zaburzeniami ze spektrum autystycznego nie reagują na sygnały emocjonalne w ludzkich interakcjach społecznych, ponieważ mogą one nie zwracać uwagi na sygnały społeczne, które inni zwykle zauważają. Na przykład w jednym badaniu odkryto, że dzieci z ASD koncentrują się na ustach osoby mówiącej do nich, zamiast na oczach, na których to mają skłonność skupiać się normalnie rozwijające się dzieci.2 Powiązane badanie wykazało, że dzieci z zaburzeniami autystycznymi zdają się być zainteresowane powtarzalnymi ruchami związanymi z dźwiękiem, takimi jak klaskanie rąk podczas zabawy w koci łapci.3 Potrzebne są dalsze testy, aby potwierdzić te ustalenia, ale takie badania sugerują, że dzieci z ASD mogą błędnie odczytywać lub nie zauważać subtelnych społecznych sygnałów - uśmiechu, mrugnięcia czy grymasu - które mogą pomóc im w zrozumieniu interakcji i relacji społecznych. Dla tych dzieci pytanie, takie jak "Czy możesz poczekać chwilę?", zawsze oznacza to samo, bez względu na to, czy pytający żartuje, zadaje prawdziwe pytanie czy wydaje stanowczą prośbę. Bez zdolności interpretowania tonu głosu innej osoby, a także jej gestów, mimiki i innych niewerbalnych komunikatów, osoby z zaburzeniami ze spektrum autyzmu mogą nie reagować poprawnie.

Podobnie, może być to trudne dla innych, aby rozumieć język ciała dzieci z zaburzeniami ze spektrum autystycznego. Ich wyraz twarzy, ruchy i gesty są często niejasne lub nie pasują do tego, co mówią. Również ich ton głosu może nie odzwierciedlać ich rzeczywistych uczuć. Wiele starszych dzieci z autyzmem mówi z niezwykłym tonem głosu i może brzmieć śpiewająco lub płasko jak robot.4

Ludzie z zaburzeniami ze spektrum autyzmu mogą mieć kłopoty z rozumieniem punktu widzenia innej osoby. Na przykład zanim osiągną wiek szkolny, większość dzieci rozumie, że różni ludzie mają inne informacje, uczucia i cele, niż one same. Dzieciom z autyzmem może brakować tego zrozumienia, co sprawia, że nie są w stanie przewidzieć lub zrozumieć działań innych ludzi.

Problemy komunikacyjne

Według etapów rozwojowych opracowanych przez Amerykańską Akademię Pediatrii, do pierwszych urodzin typowe małe dzieci mogą powiedzieć jedno lub dwa słowa, obrócić się, gdy słyszą ich imię i wskazać, kiedy chcą zabawkę. Kiedy zaoferuje się im coś, czego nie chcą, małe dzieci jasno oznajmiają słowami, gestami lub mimiką, że odpowiedź brzmi "nie".

Dla dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu osiąganie tych etapów może nie być takie proste. Przykładowo niektóre z nich mogą:

  • Nie reagować lub reagować wolno na ich imię lub inne werbalne próby zwrócenia ich uwagi
  • Nie rozwijać lub rozwijać powoli gesty, takie jak wskazywanie i pokazywanie rzeczy innym
  • Gaworzyć i paplać w pierwszym roku życia, ale potem przestać to robić
  • Rozwijać mowę w opóźnionym tempie
  • Nauczyć się komunikować za pomocą obrazków lub ich własnego języka migowego
  • Mówić tylko w pojedynczych słowach lub powtarzać pewne wyrażenia w kółko, sprawiać wrażenie niezdolności do łączenia słów w logiczne zdania
  • Powtarzać słowa lub frazy, które słyszą - przypadłość zwana echolalią
  • Używać słów, które wydają się dziwne, nie na miejscu, lub mają szczególne znaczenie, znane tylko tym, którzy są zaznajomieni ze sposobem komunikowania się dziecka.

Nawet dzieci z zaburzeniami autystycznymi, które mają stosunkowo dobre umiejętności językowe, często mają trudności z prowadzeniem rozmów. Na przykład z powodu trudności ze zrozumieniem i reagowaniem na sygnały społeczne, dzieci z zespołem Aspergera często mówią długo o ulubionym temacie, ale nie dają nikomu innemu szansy na odpowiedź lub nie zauważają, gdy inni reagują obojętnie.4

Dzieci z zaburzeniami ze spektrum autystycznego, które nie rozwinęły jeszcze znaczących gestów czy języka, mogą po prostu krzyczeć lub chwytać czy działać w inny sposób, dopóki nie nauczy się ich lepszych sposobów wyrażania ich potrzeb. Kiedy osoby te dorastają, mogą stać się świadome ich trudności w zrozumieniu innych i w byciu zrozumianym. Świadomość ta może przyczynić się u nich do nerwicy lub depresji. Po więcej informacji o zaburzeniach psychicznych u ludzi z ASD, zobacz sekcję Jakie inne schorzenia mogą mieć dzieci z autyzmem?

Powtarzalne i stereotypowe zachowania

Ludzie z zaburzeniami ze spektrum autyzmu często mają powtarzające się ruchy lub nietypowe zachowania. Te zachowania mogą być skrajne i bardzo zauważalne lub łagodne i dyskretne. Przykładowo niektóre dzieci mogą wielokrotnie klaskać rękami lub chodzić według specyficznych wzorów, podczas gdy inne mogą subtelnie poruszać palcami przy ich oczach, co wygląda na gest. Te powtarzające się działania są czasami nazywane "stereotypią" lub "zachowaniami stereotypowymi".

Dzieci z autyzmem mają również skłonność do posiadania nadmiernie skupionych zainteresowań. Mogą się one zafascynować poruszającymi się obiektami lub częściami obiektów, takimi jak koła na jadącym samochodzie. Mogą spędzić długi czas układając zabawki w określony sposób, zamiast bawić się nimi. Mogą również bardzo się zdenerwować, gdy ktoś przypadkowo przesunie jedną z zabawek. Powtarzalne zachowanie może także przybrać postać uporczywych, intensywnych zajęć.4 Na przykład mogą one mieć obsesję nauki wszystkiego o odkurzaczach, rozkładach jazdy pociągów lub latarniach. Osoby z zaburzeniami ze spektrum autystycznego często mają wielkie zainteresowanie liczbami, symbolami lub tematami naukowymi.

Podczas gdy osoby z ASD często najlepiej radzą sobie z procedurami w ich codziennych czynnościach i otoczeniu, brak elastyczności często może być u nich skrajny i powodować poważne trudności. Mogą domagać się jedzenia dokładnie tych samych posiłków codziennie lub podróżowania dokładnie taką samą drogą do szkoły. Niewielka zmiana w specyficznej procedurze może być dla nich bardzo przykra.4 Niektóre dzieci z zaburzeniami autystycznymi mogą mieć nawet wybuchy emocjonalne, zwłaszcza gdy czują się złe lub sfrustrowane albo po umieszczeniu ich w nowym lub stymulującym środowisku.


  1. Wiggins LD, Rice CE, Baio J. Developmental regression in children with an autism spectrum disorder identified by a population-based surveillance system. Autism, 2009 Jul;13(4):357–74. 

  2. Jones W, Carr K, Klin A. Absence of preferential looking to the eyes of approaching adults predicts level of social disability in 2-year-old toddlers with autism spectrum disorder. Archives of General Psychiatry, 2008 Aug;65(8):946–54. 

  3. Klin A, Lin DJ, Gorrindo P, Ramsay G, Jones W. Two-year-olds with autism orient to non-social contingencies rather than biological motion. Nature, 2009 May 14;459(7244):257–61. 

  4. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fourth Edition – Text Revision (DSM-IV-TR). Washington, DC: American Psychiatric Publishing, Inc., 2000.