menu

Przyczyny ADHD

Naukowcy nie mają pewności, jakie są przyczyny ADHD, natomiast wiele badań sugeruje, że dużą rolę odgrywają geny. Podobnie jak wiele innych chorób, ADD prawdopodobnie wynika z kombinacji czynników. Oprócz genetyki, badacze poszukują możliwych czynników środowiskowych oraz badają, jak uszkodzenia mózgu, odżywianie i otoczenie społeczne, mogą przyczyniać się do zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi.

Geny

ADHD 4

Dziedziczone po naszych rodzicach, geny stanowią "projekt" tego, kim jesteśmy. Wyniki z kilku międzynarodowych badań bliźniąt wykazały, że ADHD często występuje rodzinnie. Naukowcy obserwują kilka genów, które mogą zwiększać podatność ludzi na rozwój tego zaburzenia psychicznego.1,2 Poznanie zaangażowanych genów może pewnego dnia pomóc naukowcom zapobiec schorzeniu, zanim rozwiną się objawy. Nauka o specyficznych genach może również prowadzić do powstania lepszych metod leczenia.

Badanie dzieci z ADHD odkryło, że te, które mają konkretną wersję pewnego genu, mają cieńszą tkankę mózgu w obszarach mózgu związanych z uwagą. Badanie to wykazało, że różnica ta nie była jednak stała i w miarę dorastania dzieci z tym genem, mózg rozwijał się do normalnego poziomu grubości. Ich symptomy ADD również ulegały poprawie.3

Naukowcy badają również wariacje genetyczne, które mogą ale nie muszą być dziedziczone, takie jak duplikacje lub delecje segmentu DNA. Te "warianty liczby kopii" (CNVs) mogą obejmować wiele genów. Niektóre CNVs występują częściej wśród osób z ADHD niż u pozostałych ludzi, co sugeruje możliwą rolę w rozwoju zaburzenia.4,5

Czynniki środowiskowe

Badania sugerują potencjalny związek pomiędzy paleniem papierosów i piciem alkoholu w czasie ciąży, a rozwojem ADHD u dzieci.6,7 Ponadto przedszkolaki narażone na wysokie poziomy ołowiu, który może czasem znajdować się w instalacjach wodno-kanalizacyjnych lub farbach w starych budynkach, mogą mieć większe ryzyko rozwoju ADD.8

Uszkodzenia mózgu

Dzieci, które doznały uszkodzenia mózgu, mogą wykazywać pewne zachowania podobne do tych w ADHD. Jednak tylko niewielki procent dzieci z ADD doznał urazowego uszkodzenia mózgu.

Cukier

Pomysł, że rafinowany cukier powoduje ADHD lub nasila jego symptomy, jest popularny, ale więcej badań podważa tę teorię, niż ją potwierdza.9 W jednym z testów, naukowcy co drugi dzień dawali dzieciom pokarmy zawierające albo cukier albo substytut cukru. Dzieci, które otrzymywały cukier, nie wykazywały innego zachowania lub zdolności uczenia się od tych, które otrzymywały słodzik.10 W kolejnym badaniu, w którym dzieci dostawały wyższe niż przeciętne ilości cukru lub słodzików, rezultaty były podobne.11

W innym teście, dzieci z ADD, które były uznawane przez swoje matki za wrażliwe na cukier, otrzymywały aspartam, substytut cukru. Chociaż wszystkie z nich dostawały aspartam, połowie ich matek powiedziano, że ich dzieci spożywają cukier, a drugiej połowie powiedziano, że podaje im się aspartam. Matki, które uważały, że ich dzieci dostawały cukier, oceniały je jako bardziej nadpobudliwe od innych dzieci i były bardziej krytyczne wobec ich zachowania, w porównaniu do matek, które myślały, że ich dzieci spożywały aspartam.12

Dodatki do żywności

Niedawne brytyjskie badanie wskazuje na możliwy związek między spożyciem pewnych dodatków do żywności, takich jak sztuczne barwniki lub środki konserwujące, a wzrostem aktywności psychoruchowej. Prowadzone jest badanie, aby potwierdzić te wyniki i dowiedzieć się więcej o tym, w jaki sposób dodatki do żywności mogą wpływać na nadpobudliwość. Niektóre dzieci z ADHD mogą doświadczać mniej objawów na diecie bez tego typu dodatków, ale takie diety są często trudne do utrzymania.9,13


  1. Faraone SV, Mick E. Molecular genetics of attention deficit hyperactivity disorder. Psychiatr Clin North Am. 2010 Mar;33(1):159–80. Review. PubMed PMID: 20159345; PubMed Central PMCID: PMC2847260. 

  2. Gizer IR, Ficks C, Waldman ID. Candidate gene studies of ADHD: a meta-analytic review. Hum Genet. 2009 Jul;126(1):51–90. Epub 2009 Jun 9. Review. PubMed PMID: 19506906. 

  3. Shaw P, Gornick M, Lerch J, Addington A, Seal J, et al. Polymorphisms of the dopamine D4 receptor, clinical outcome, and cortical structure in attention-deficit/hyperactivity disorder. Arch Gen Psychiatry. 2007 Aug;64(8):921–31. PMID: 17679637. 

  4. Elia J, Glessner JT, Wang K, Takahashi N, Shtir CJ, et al. Genome-wide copy number variation study associates metabotropic glutamate receptor gene networks with attention deficit hyperactivity disorder. Nat Genet. 2011 Dec 4;44(1):78–84. doi: 10.1038/ng.1013. PMID: 22138692. 

  5. Williams NM, Franke B, Mick E, Anney RJ, Freitag CM, et al. Genome-wide analysis of copy number variants in attention deficit hyperactivity disorder: the role of rare variants and duplications at 15q13.3. Am J Psychiatry. 2012 Feb;169(2):195–204. PMID: 22420048. 

  6. Nomura Y, Marks DJ, Halperin JM. Prenatal exposure to maternal and paternal smoking on attention deficit hyperactivity disorders symptoms and diagnosis in offspring. J Nerv Ment Dis. 2010 Sep;198(9):672–8. PubMed PMID: 20823730; PubMed Central PMCID: PMC3124822. 

  7. Millichap JG. Etiologic classification of attention-deficit/hyperactivity disorder. Pediatrics. 2008 Feb;121(2):e358–65. Review. PubMed PMID: 18245408. 

  8. Froehlich TE, Lanphear BP, Auinger P, Hornung R, Epstein JN, Braun J, Kahn RS. Association of tobacco and lead exposures with attention-deficit/hyperactivity disorder. Pediatrics. 2009 Dec;124(6):e1054–63. Epub 2009 Nov 23. PubMed PMID: 19933729; PubMed Central PMCID: PMC2853804. 

  9. Millichap JG, Yee MM. The diet factor in attention-deficit/hyperactivity disorder. Pediatrics. 2012 Feb;129(2):330–7. Epub 2012 Jan 9. Review. PubMed PMID: 22232312. 

  10. Wolraich M, Milich R, Stumbo P, Schultz F. Effects of sucrose ingestion on the behavior of hyperactive boys. J Pediatr. 1985 Apr;106(4):675–82. PMID: 3981325. 

  11. Wolraich ML, Lindgren SD, Stumbo PJ, Stegink LD, Appelbaum MI, Kiritsy MC. Effects of diets high in sucrose or aspartame on the behavior and cognitive performance of children. N Engl J Med. 1994 Feb 3;330(5):301–7. PMID: 8277950. 

  12. Hoover DW, Milich R. Effects of sugar ingestion expectancies on mother-child interactions. J Abnorm Child Psychol. 1994 Aug;22(4):501–15. PMID: 7963081. 

  13. Nigg JT, Lewis K, Edinger T, Falk M. Meta-analysis of attention-deficit/hyperactivity disorder or attention-deficit/hyperactivity disorder symptoms, restriction diet, and synthetic food color additives. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 2012 Jan;51(1):86–97.e8. PMID: 22176942.